Dịch tả heo Châu Phi và giải pháp phòng chống cần biết

0
559

Dịch tả heo châu Phi có thể ảnh hưởng đến heo ở mọi lứa tuổi. Nó gây tỷ lệ tử vong cao. Các dấu hiệu lâm sàng chính bao gồm tím tái xanh ở mõm, tai, đuôi và cẳng chân, sốt cao và chảy nhiều dịch từ mắt và mũi. 

1. Dịch tả heo châu Phi là gì?

Bệnh dịch tả heo châu Phi là một bệnh do vi rút gây ra ở heo và heo rừng. Nó thường gây chết đối với động vật mắc bệnh. Không có vắc-xin và phương pháp chữa trị. Vì lý do này, nó đã gây ra những hậu quả kinh tế xã hội nghiêm trọng ở các nước bị ảnh hưởng. Con người không dễ mắc loại bệnh này.

dịch tả heo châu phi

Bệnh dịch tả heo châu Phi

Các dấu hiệu điển hình của bệnh dịch tả heo châu Phi tương tự như dịch tả heo cổ điển. Và hai bệnh thường phải được phân biệt bằng chẩn đoán trong phòng thí nghiệm. Các triệu chứng bao gồm sốt, chán ăn, thiếu năng lượng, phá thai, chảy máu trong, xuất huyết có thể nhìn thấy ở tai và hai bên sườn. Có thể xảy ra đột tử. Các chủng vi rút nặng thường gây tử vong (tử vong xảy ra trong vòng 10 ngày). Động vật bị nhiễm các chủng nhẹ của virus dịch tả heo châu Phi có thể không có các dấu hiệu lâm sàng điển hình.

2. Bối cảnh lịch sử

Dịch tả heo châu Phi (ASF) tương tự như dịch tả heo cổ điển (CSF) để phân biệt chính xác cần các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Các dấu hiệu lâm sàng và dấu tích sau tử thi của hai bệnh hầu như không thể phân biệt được. Dịch tả heo gây ra bởi một loại virus. Loại virus này xuất hiện ở châu Phi, phía nam xích đạo, ở heo rừng, nhưng sự lây nhiễm ở chúng không gây ra bệnh lâm sàng. 

Virus ở dịch tả heo châu Phi không gây hại cho người và các động vật khác. Điều này không có nghĩa là con người và các động vật khác không thể lây lan virus mang mầm bệnh. Bệnh dịch tả heo châu Phi (ASF) thường do bọ ve thân mềm, truyền qua đường hút máu của heo. 

Sự lây nhiễm thường xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với mô và chất dịch trong cơ thể của heo bị nhiễm bệnh. Bao gồm chất thải từ mũi, miệng, nước tiểu và phân hoặc tinh dịch bị nhiễm bệnh. Nó cũng lây lan qua vận chuyển và tiêu thụ các sản phẩm thực phẩm bị ô nhiễm. Và một số trường hợp khác bắt nguồn từ việc không tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn sinh học do cho heo nuôi ăn thức ăn thừa. 

Chú ý:

Mặc dù virus ở heo rừng và heo không biểu hiện bất kỳ dấu hiệu nào của bệnh. Nhưng nó vẫn rất dễ lây lan trên tất cả các loài heo và có thể tồn tại ở heo trong một thời gian dài sau khi giết mổ – ngay cả trong thân thịt đông lạnh. Điều quan trọng cần lưu ý là các sản phẩm thịt heo được xử lý và hun khói không tiêu diệt được vi rút.

Điều quan trọng là phải phân biệt ngay bệnh đang lây nhiễm cho đàn. Dịch tả heo và bệnh dịch tả heo cổ điển là do các loại virus rất giống nhau gây ra mà chỉ có thể phân biệt được bằng xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Thông báo cho bác sĩ thú y ngay khi có bất kỳ dấu hiệu nào là cách tốt nhất để đảm bảo tuân thủ các quy trình kiểm dịch và điều trị.

3. Nguyễn nhân gây bệnh dịch tả heo châu Phi

Bệnh dịch tả heo Châu Phi do họ virus Asfarviridae gây ra; khác với các loại vi rút liên quan đến bệnh dịch tả heo cổ điển. Có 22 loại virus ASF được biết đến.

Sự lây nhiễm có thể được lây lan qua:

  • Cho ăn thức ăn bị ô nhiễm.
  • Qua vết đốt của bọ ve, rận, ruồi thân mềm.
  • Thông qua việc sử dụng ống tiêm bị ô nhiễm và sử dụng thiết bị phẫu thuật bị ô nhiễm.
  • Đưa heo mắc bệnh vào đàn.

Sự lây truyền vi rút trong đàn nói chung là do tiếp xúc trực tiếp với chất thải, phân và chất nôn của cơ thể bị nhiễm bệnh.

4. Dấu hiệu của dịch tả heo châu Phi

dịch tả heo châu phi

Dấu hiệu bệnh dịch tả heo châu Phi

  • Sốt cao 40-42 ° C
  • Ăn mất ngon
  • Phiền muộn
  • Hôn mê
  • Đi đứng không vững
  • Nôn mửa hoặc tiêu chảy có lẫn máu
  • Tứ chi (mũi, tai, đuôi và cẳng chân) tím tái
  • Các vết xuất huyết xuất hiện trên da, đặc biệt là ở tai và hai bên sườn.
  • Hơi thở bất thường
  • Chảy nhiều dịch từ mắt và mũi
  • Trạng thái hôn mê và chết trong vài ngày
  • Một số heo có thể có biểu hiện viêm kết mạc 
  • Heo nái mang thai thường bị sẩy thai hoặc đẻ ra heo con bị dị tật

Tỷ lệ tử vong ở heo nhiễm bệnh là rất cao và không có vắc-xin nào được chứng minh là có thể ngăn ngừa hoặc chữa khỏi bệnh. Do đó, điều quan trọng là phải bắt đầu kiểm soát tại trang trại. Các quốc gia châu Âu, Nam Mỹ và Caribe bị nhiễm bệnh đã áp dụng chính sách giết mổ để diệt trừ lây lan trong đàn. Các chủng virus nhẹ cũng xảy ra gây ra nhưng không kém phần nghiêm trọng.

5. Phương pháp chẩn đoán

Xuất huyết màu đỏ tươi trong các hạch bạch huyết, thận, tim và niêm mạc của các khoang cơ thể là những phát hiện phổ biến. Cũng có thể có chất lỏng xuất huyết trong các khoang cơ thể và chất lỏng sền sệt trong phổi. Lá lách có thể to ra, sẫm màu và vỡ vụn khi ấn nhẹ.

Bác sĩ thú y sẽ phải gửi mẫu đến phòng thí nghiệm chuyên chẩn đoán CSF và ASF. Các mẫu tốt nhất để gửi là máu, hạch bạch huyết và lá lách. Trong trường hợp bệnh CSF chứ không phải ASF, amidan cũng có thể được gửi đi. Bác sĩ thú y nên tham khảo ý kiến ​​của các cơ quan thú y thích hợp về cách tốt nhất để gửi mẫu.

Ở Nam Phi và các nước bên ngoài châu Phi, việc xác định vi rút là điều cần thiết. Chỉ có khoảng sáu phòng thí nghiệm trên thế giới có thể làm được điều này. 

6. Cách phòng ngừa 

6.1 Cách điều trị

Không có phương pháp điều trị dịch tả heo châu Phi và các nỗ lực phát triển vắc-xin vẫn đang được tiến hành. Nhiều phòng thí nghiệm trên thế giới đang nỗ lực phát triển một loại vắc-xin; với một số kết quả hứa hẹn. Nhưng cần phải làm việc nhiều hơn để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả của những vắc-xin này. 

6.2 Cách phòng ngừa

Việc phòng ngừa và kiểm soát bệnh dịch tả này rất phức tạp do một số yếu tố, bao gồm sự lây truyền vi rút trong thịt tươi và một số sản phẩm thịt heo đã qua xử lý, khả năng lây nhiễm, sự hiện diện của các ổ chứa vi rút từ động vật hoang dã bao gồm các chất béo và bọ ve mềm và nhầm lẫn chẩn đoán với các tác nhân gây ra các dấu hiệu lâm sàng tương tự, chẳng hạn như bệnh dịch tả heo cổ điển (dịch tả heo). Việc phòng ngừa phụ thuộc vào việc đảm bảo không đưa heo nhà hoặc heo hoang dã hoặc heo thịt sống bị nhiễm bệnh vào các khu vực không có bệnh dịch tả heo châu Phi.

Các quốc gia không nhiễm ASF duy trì tình trạng không có vi rút bằng cách cấm nhập khẩu heo sống và các sản phẩm từ heo từ các quốc gia bị nhiễm bệnh và bằng cách giám sát việc tiêu hủy tất cả phế liệu thực phẩm từ tàu và máy bay liên quan đến các tuyến đường quốc tế.

Nếu bệnh xảy ra ở một quốc gia chưa từng bị nhiễm bệnh. Việc kiểm soát trước hết phụ thuộc vào việc nhận biết sớm và chẩn đoán nhanh chóng trong phòng thí nghiệm. Chiến lược diệt trừ bao gồm giết mổ heo bị nhiễm bệnh và tiêu hủy xác thịt an toàn. Nếu heo rừng bị nhiễm bệnh, điều này làm phức tạp đáng kể cho việc kiểm soát.

Trong những trường hợp này, phải tránh tiếp xúc trực tiếp giữa heo rừng và heo nhà thông qua việc tăng cường an toàn sinh học trong các trang trại. Việc di chuyển heo giữa các trang trại được kiểm soát và việc cho ăn thức ăn thừa bị cấm. Ở những nơi có bọ ve mềm xuất hiện, các tòa nhà bị nhiễm bệnh được phun thuốc.

Tóm tắt cách phòng ngừa

  • Không cho heo ăn thức ăn thừa.
  • Vứt bỏ thức ăn thừa đúng cách và ngăn không cho heo tiếp xúc.
  • Tuân thủ các quy tắc an toàn sinh học nghiêm ngặt. Không mang thịt heo vào trang trại. Tất cả nhân viên trong trang trại nên được đào tạo một chương trình nghiêm ngặt về khử trùng tay và thiết bị trước và sau khi tiếp xúc với heo.
  • Tuân thủ các quy tắc và quy định về xử lý rác thải thực phẩm tại bến phà và sân bay.
  • Cung cấp các phương tiện cho nhân viên và du khách để vệ sinh tay và thiết bị của họ.
  • Đảm bảo cách ly heo mắc bệnh với đàn.
  • Khuyến cáo người dân về nguy cơ mang sản phẩm thịt heo từ các vùng bị nhiễm bệnh về.

7. Dịch tả heo ở Việt Nam 

Việt Nam đã phải tiêu hủy hơn 4.000 con heo mắc bệnh dịch tả heo châu Phi trong năm nay sau khi căn bệnh nan y quay trở lại.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết dịch bệnh đã lây lan ra 155 xã ở Hà Nội và 19 tỉnh thành. Nguy cơ lây lan trên diện rộng là rất cao.

Nguyên nhân có thể xuất phát từ  một số hộ chăn nuôi nhỏ lẻ mua heo giống không rõ nguồn gốc; trang trại chăn nuôi heo không đảm bảo vệ sinh, thiếu biện pháp an toàn sinh học.

Bên cạnh đó, một số người chăn nuôi không thông báo cho cán bộ thú y khi heo có dấu hiệu nhiễm bệnh mà bán đi tiêu thụ. Thiếu nhân viên thú y cũng là nguyên nhân dẫn đến việc không phát hiện kịp thời.

8. Dịch tả heo châu Phi 2019

Lần đầu tiên được phát hiện tại Việt Nam vào tháng 2 năm 2019. Nó đã lan ra tất cả 63 tỉnh thành trong vòng bảy tháng, buộc chính quyền phải giết khoảng sáu triệu con heo, tương đương 20% ​​tổng số heo cả nước.

Sau khi áp dụng các biện pháp ngăn chặn mạnh mẽ, một số tỉnh như Hòa Bình, Bắc Kạn, Lâm Đồng, Hà Giang, Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình và Nam Định đã thông báo hết dịch. Điều này có thể được thực hiện nếu không có báo cáo heo chết trong 30 ngày.

Việt Nam có số lượng heo lớn thứ bảy thế giới và là quốc gia sản xuất thịt heo lớn thứ sáu, theo Bộ Công Thương.

Thịt heo chiếm 70% khẩu phần ăn trung bình của người Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang thảo luận về việc phối hợp với đối tác Hoa Kỳ để phát triển một loại vắc xin chống lại căn bệnh này.

Bệnh dịch tả heo châu Phi là căn bệnh đặc biệt nguy hiểm, vì khả năng lây lan cao và hiện tại chưa có vắc xin điều trị. Vì vậy các hộ chăn nuôi nên có những biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt tránh gây lây lan diện rộng. 

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây